Czym jest utrata niejednoznaczna (ambiguous loss)? Czy można przeżywać żałobę po tym, czego się nigdy nie miało i nie przeżyło, lub po doświadczeniu i relacji, które się utraciło choć utracone osoby nadal żyją?
Żałoba jest częścią doświadczenia życiowego. Kultura daje nam ceremonie i rytuały pomagające przeżyć żałobę po śmierci bliskich, ale z przeżywaniem żałoby niejednoznacznej zwykle jesteśmy pozostawieni sami sobie. Zwykle, choć nie zawsze…
W terapii często natrafimy na ślad żałoby, gdy z osobą uczestniczącą widzimy, że np. depresja, zaprzeczenie, wyparcie, znieczulenie, poczucie beznadziei, bezsilności, złość i agresja, nie mają jasnej genezy w wydarzeniach teraźniejszości. Badamy wtedy, co osoba utraciła, poza utratą bliskich. Często natrafiamy na to, czego osoba nigdy nie miała, np. stabilnej, bezpiecznej relacji z rodzicami. Badamy relacje z grupą i osobami, którą osoba uważała za rodzinę, z miejscem, które uważała za dom, z marzeniami, w które wierzyła, że się spełnią, w plany życiowe i zawodowe, które się nie spełniły, w miłości i zauroczenia, których nie miało się szansy sprawdzić, w relacje i osiągnięcia, które osoba zrealizowała lecz utraciła. To tylko przykłady strat niejednocznacznych, które czasami odczuwamy silniej niż straty realnych osób, towarzyszy życia (np. zwierząt domowych) doświadczeń i rzeczy. Często okazuje się, że nie wiemy, że przeżywamy żałobę, a więc nie jesteśmy w stanie tej żałoby “zamknąć”, zakończyć. Poczucie straty staje się częścią naszej relacji ze światem i tożsamości.
Często nie zdajemy sobie sprawy, że żyjąc przeżywamy różne stadia żałoby po różnych stratach. Z wiekiem tych żałob przybywa… Warto więc w terapii przeprowadzić taki mały remanent – czy przeżywam żałobę, a jeśli tak – po kim, po czym? W jakich miejscach cyklu żałoby jestem w tej chwili?
Żałoba jest niezwykle ważnym doświadczeniem, bo pozwala nam zaakceptować (nie: wymazać) stratę jako część naszego doświadczenia a jednocześnie otworzyć się na życie po stracie z zaufaniem do przyszłości i docenieniem wartości tego, co utraciliśmy lub czego nigdy nie mieliśmy dla tego, kim się staliśmy lub kim chcemy się stać.
